Năm học 2025–2026, ngành Giáo dục xã Tương Dương triển khai nhiệm vụ trong điều kiện còn không ít khó khăn. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, nhiều bản cách xa trung tâm; điều kiện kinh tế - xã hội giữa các khu vực còn chênh lệch. Cùng với đó, ảnh hưởng của mưa lũ, cơ sở vật chất tại một số trường xuống cấp, việc huy động học sinh và duy trì sĩ số ở một số địa bàn vẫn là những vấn đề cần tập trung giải quyết.

Trong điều kiện đó, toàn xã duy trì 10 trường, 134 nhóm, lớp với 3.481 trẻ, học sinh. Nền nếp dạy và học cơ bản được giữ vững, chất lượng giáo dục đạt nhiều kết quả tích cực. 100% học sinh lớp 5 hoàn thành chương trình tiểu học; cấp THCS có 256/260 học sinh lớp 9 hoàn thành chương trình, đạt 98,46%. Ba trường THCS trực thuộc xã đạt 45 lượt giải học sinh giỏi lớp 9 cấp xã và 13 giải cấp tỉnh.

Đội ngũ nhà giáo tiếp tục được củng cố với 231/231 giáo viên được đánh giá theo chuẩn nghề nghiệp; gần 46% đạt mức Tốt, không có giáo viên chưa đạt. Trong năm học, có thêm 2 trường được công nhận đạt chuẩn quốc gia, nâng tổng số lên 8/10 trường. Tổng mức đầu tư xây dựng cơ sở vật chất trường, lớp đạt trên 22 tỷ đồng.

Chuyển đổi số trong các cơ sở giáo dục cũng có bước tiến khi 10/10 trường triển khai cơ sở dữ liệu ngành; 100% trường phổ thông sử dụng các nền tảng số phục vụ dạy học và quản lý.

Những kết quả đó được lãnh đạo Đảng ủy xã ghi nhận, biểu dương, nhất là sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên đang công tác tại vùng khó khăn, vùng xa. Đây là nền tảng quan trọng để ngành Giáo dục tiếp tục thực hiện nhiệm vụ trong năm học mới.

Tuy nhiên, theo đồng chí Kha Văn Lập, bên cạnh những kết quả đạt được, ngành Giáo dục cần nhìn thẳng vào những hạn chế, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến việc học tập và phát triển của từng học sinh.

Năm học vừa qua có 25 học sinh THCS bỏ học; 21 học sinh THCS lưu ban và 19 học sinh tiểu học lưu ban. Nguyên nhân có cả hoàn cảnh kinh tế gia đình, cha mẹ đi làm xa, nhận thức của một bộ phận phụ huynh và điều kiện đi lại.

Từ thực tế đó, đồng chí Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã nhấn mạnh: “Mỗi học sinh bỏ học phải được nhìn nhận là một trường hợp cần được quan tâm, chứ không chỉ là một con số trong báo cáo”.

Đây không chỉ là yêu cầu về duy trì sĩ số, mà còn là cách tiếp cận mới trong quản lý giáo dục. Đằng sau mỗi trường hợp bỏ học là một hoàn cảnh cụ thể cần được tìm hiểu, chia sẻ và hỗ trợ. Vì vậy, công tác duy trì sĩ số phải được thực hiện ngay từ đầu năm học; nhà trường cần chủ động nhận diện học sinh có nguy cơ bỏ học để phối hợp với gia đình, xóm, bản và các lực lượng liên quan có giải pháp hỗ trợ kịp thời.

Cùng với đó, chất lượng giáo dục giữa các trường chưa thật sự đồng đều; chất lượng giáo dục đại trà, nhất là đối với học sinh yếu, học sinh có hoàn cảnh khó khăn và học sinh dân tộc thiểu số, cần được quan tâm nhiều hơn. Công tác giáo dục nền nếp, phòng ngừa bạo lực học đường và các nguy cơ mất an toàn cũng cần được thực hiện chủ động, từ sớm.

Nhìn thẳng vào những hạn chế để có giải pháp khắc phục cũng chính là yêu cầu đặt ra đối với đổi mới giáo dục. Bởi thước đo cuối cùng không nằm ở số lượng báo cáo, hội thi hay phong trào, mà phải thể hiện ở sự tiến bộ thực chất của học sinh.

 

Bước vào năm học 2026–2027, Tương Dương đứng trước nhiều thay đổi khi địa phương vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, mạng lưới trường lớp được sắp xếp lại, cùng với yêu cầu ngày càng cao về chuyển đổi số, dữ liệu số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục.

Trong bối cảnh đó, đồng chí Kha Văn Lập nhấn mạnh ngành Giáo dục cần chuyển mạnh từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”.

Theo đó, hiệu trưởng không chỉ quản lý công việc hành chính mà phải thực sự quản trị đội ngũ, chất lượng giáo dục, dữ liệu, cơ sở vật chất và quan trọng nhất là quản trị việc học của học sinh. Mỗi quyết định quản lý phải hướng đến việc tạo ra môi trường học tập tốt hơn, hỗ trợ giáo viên tốt hơn và giúp học sinh tiến bộ hơn.

Đối với việc sắp xếp, sáp nhập trường học, quan điểm được nhấn mạnh là không nhằm giảm số lượng trường bằng mọi giá. “Giảm số lượng trường không phải là thành công. Thành công là sau sắp xếp, trường hoạt động tốt hơn; đội ngũ được sử dụng hiệu quả hơn; cơ sở vật chất được khai thác tốt hơn; quản trị rõ trách nhiệm hơn và chất lượng học sinh tốt hơn”, đồng chí Kha Văn Lập nhấn mạnh.

Như vậy, sắp xếp mạng lưới trường lớp phải được nhìn nhận từ hiệu quả cuối cùng đối với người học. Sau sắp xếp, tổ chức bộ máy phải tinh gọn hơn nhưng hoạt động hiệu quả hơn; đội ngũ phải được bố trí hợp lý hơn; cơ sở vật chất phải được khai thác tốt hơn và chất lượng giáo dục phải có chuyển biến rõ rệt.

Cùng với ổn định tổ chức, yêu cầu xuyên suốt là lấy chất lượng thực chất làm trọng tâm. Các nhà trường cần nhìn vào từng học sinh, từng lớp, từng môn học để xác định những điểm yếu và có giải pháp cụ thể. Dữ liệu giáo dục không phải để làm báo cáo cho đẹp mà phải giúp người quản lý nhận diện đúng vấn đề để xử lý.

Với đặc thù học sinh dân tộc thiểu số chiếm trên 74% ở cả tiểu học và THCS, việc tăng cường tiếng Việt, duy trì sĩ số, hỗ trợ học sinh khó khăn và nâng cao chất lượng giáo dục vùng dân tộc phải được coi là nhiệm vụ thường xuyên.

Đồng thời, ngành Giáo dục cần tiếp tục rà soát cơ cấu giáo viên, bố trí đúng chuyên môn, khắc phục thiếu giáo viên cục bộ, nhất là các môn đặc thù; nâng cao năng lực quản trị cho cán bộ quản lý và năng lực chuyên môn của đội ngũ giáo viên.

Chuyển đổi số cũng phải đi vào thực chất, chuyển từ “ứng dụng công nghệ” sang “quản trị bằng dữ liệu”. Dữ liệu phải đúng, đủ, sạch, sống và được cập nhật kịp thời. Học bạ số, hồ sơ số, văn bản điện tử, chữ ký số phải thực sự giảm công việc hành chính, giúp cán bộ quản lý, giáo viên có thêm thời gian dành cho chuyên môn và học sinh.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học, thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu và hỗ trợ chuyên môn cần được thực hiện có kiểm chứng, đúng mục đích, bảo đảm an toàn và bảo mật. Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành công cụ giúp nâng cao chất lượng dạy và học, chứ không phải thêm một lớp công việc hành chính cho giáo viên.

Đặc biệt, giáo dục phải được xác định là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Cấp ủy quan tâm lãnh đạo; chính quyền bảo đảm nguồn lực; Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tăng cường vận động, hỗ trợ; các lực lượng công an, y tế phối hợp; xóm, bản tham gia vận động học sinh ra lớp; gia đình đồng hành với nhà trường.

Những vấn đề như bỏ học, tảo hôn, đuối nước, bạo lực học đường và các nguy cơ mất an toàn đối với trẻ em không thể chỉ đặt lên vai ngành Giáo dục. Muốn giải quyết hiệu quả, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, gia đình và cộng đồng.

Từ những yêu cầu đó, năm học 2026–2027, ngành Giáo dục Tương Dương tập trung ổn định tổ chức sau sắp xếp; giảm bỏ học, giảm lưu ban; nâng cao chất lượng giáo dục đại trà, thu hẹp khoảng cách giữa các trường; xây dựng đội ngũ, bố trí giáo viên hợp lý; đẩy mạnh chuyển đổi số, quản trị bằng dữ liệu; bảo đảm an toàn trường học và tăng cường phối hợp giữa nhà trường – gia đình – xã hội.

Tương Dương đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những thay đổi về bộ máy, phương thức quản trị, công nghệ và yêu cầu nguồn nhân lực. Trong bối cảnh đó, “Giáo dục phải đi trước một bước”.

Đi trước không có nghĩa là chạy trước thực tiễn, mà là phải chủ động nhận diện những yêu cầu mới, chuẩn bị đội ngũ, đổi mới cách quản trị và tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của địa phương.

Đổi mới cũng không nhất thiết bắt đầu bằng những việc lớn lao. Trước hết là quản lý tốt hơn, dạy tốt hơn, quan tâm học sinh sát hơn, sử dụng đội ngũ hiệu quả hơn, dữ liệu chính xác hơn và giải quyết những vấn đề còn tồn tại nhanh hơn.

Sau cùng, mọi sự sắp xếp, đổi mới quản trị và chuyển đổi số đều phải hướng đến một mục tiêu: học sinh Tương Dương được học tập trong điều kiện tốt hơn, được phát triển tốt hơn và không em nào bị bỏ lại phía sau.

Đình Tuân