Sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hạt Kiểm lâm Tương Dương hiện phụ trách địa bàn 9 xã gồm: Nhôn Mai, Hữu Khuông, Lượng Minh, Yên Na, Yên Hòa, Nga My, Tam Quang, Tam Thái và xã Tương Dương. Đơn vị đang quản lý hơn 280.778 ha diện tích tự nhiên, trong đó diện tích đất có rừng đạt trên 248.975 ha, chủ yếu là rừng tự nhiên, tỷ lệ che phủ rừng đạt 88,68%. Địa bàn rộng, nhiều khu vực phải đi bộ hàng giờ mới tiếp cận được hiện trường đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại, linh hoạt hơn. 

Đến nay, 100% cán bộ, đảng viên của đơn vị đã hoàn thành chương trình bồi dưỡng chuyển đổi số trên hệ thống học trực tuyến; toàn bộ đảng viên sử dụng sổ tay đảng viên điện tử và thực hiện nộp đảng phí qua nền tảng số. 

 Các nền tảng như I-Office, thư điện tử công vụ, nhóm nghiệp vụ Zalo được sử dụng thường xuyên trong chỉ đạo, điều hành, giúp thông tin được truyền tải nhanh chóng từ lãnh đạo Hạt đến các trạm, tổ kiểm lâm địa bàn. Nhờ đó, thời gian xử lý văn bản, báo cáo được rút ngắn khoảng 80%-90%, giảm áp lực giấy tờ và nâng cao tính kịp thời trong thực hiện nhiệm vụ. Ông Nguyễn Hải Âu - Bí thư Chi bộ Hạt Kiểm lâm Tương Dương cho biết: “Chuyển đổi số là yêu cầu tất yếu để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về lâm nghiệp trong điều kiện địa bàn rộng, lực lượng mỏng. Thời gian tới, Chi bộ sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, nâng cao năng lực cho cán bộ kiểm lâm, từng bước xây dựng lực lượng kiểm lâm chính quy, hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ rừng trong tình hình mới”.

Ứng dụng công nghệ số vào quản lý, bảo vệ rừng

Không dừng lại ở công tác điều hành, chuyển đổi số đang được Hạt Kiểm lâm Tương Dương ứng dụng trực tiếp vào quản lý tài nguyên rừng.

Hằng tháng, lực lượng kiểm lâm khai thác dữ liệu từ các nền tảng ảnh vệ tinh như Planet, Sentinel-2 để theo dõi diễn biến tài nguyên rừng, khoanh vùng các khu vực có nguy cơ bị xâm hại. Qua phân tích dữ liệu, nhiều điểm nghi vấn tác động đến rừng đã được phát hiện sớm, giúp lực lượng chức năng kịp thời tổ chức kiểm tra thực địa và xử lý ngay từ cơ sở.

Cán bộ Kiểm lâm Tương Dương vận hành thiết bị Flycam tuần tra rừng tại thực địa.

Cùng với ảnh vệ tinh, thiết bị bay không người lái (Flycam) cũng được đưa vào phục vụ tuần tra tại những khu vực hiểm trở, khó tiếp cận. Việc kết hợp giữa dữ liệu viễn thám và Flycam giúp giảm đáng kể thời gian kiểm tra hiện trường, đồng thời nâng cao độ chính xác trong xác minh hiện trạng rừng. Riêng trong năm 2025, đơn vị đã xử lý 32 vụ vi phạm hành chính, thu nộp ngân sách hơn 241,9 triệu đồng. So với năm 2024, số vụ vi phạm giảm 51 vụ, cho thấy hiệu quả bước đầu từ việc tăng cường bám địa bàn, ứng dụng công nghệ và nâng cao vai trò phối hợp giữa kiểm lâm với chính quyền cơ sở.

Song song với công tác bảo vệ rừng, nhiều chương trình, chính sách lâm nghiệp tiếp tục được triển khai hiệu quả. Trong năm 2025, đơn vị đã phối hợp chi trả dịch vụ môi trường rừng cho gần 10.000 hộ dân, nhóm hộ và cộng đồng với tổng kinh phí hơn 11,4 tỷ đồng; chi trả tiền giảm phát thải khí nhà kính (ERPA) cho hơn 10.300 hộ dân và 86 cộng đồng với tổng số tiền trên 11,7 tỷ đồng, đồng thời thực hiện chi trả tiền hỗ trợ bảo vệ rừng thuộc chương trình phát triển lâm nghiệp bền vững cho 3.746 hộ dân, 33 cộng đồng với số tiền trên 13,33 tỷ đồng

Đổi mới sinh hoạt Đảng từ nền tảng số

Chuyển đổi số cũng tạo chuyển biến rõ nét trong công tác xây dựng Đảng của Chi bộ Hạt Kiểm lâm Tương Dương.

Các kỳ sinh hoạt chi bộ được duy trì nền nếp theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, bảo đảm đảng viên tại các địa bàn xa trung tâm vẫn tham gia đầy đủ. Nội dung sinh hoạt chuyên đề được đổi mới bằng hình ảnh, video minh họa, giúp việc trao đổi, thảo luận sát thực tiễn hơn.

Sinh hoạt chi bộ trực tuyến được Chi bộ Hạt Kiểm lâm Tương Dương duy trì thường xuyên, bảo đảm kết nối các trạm kiểm lâm địa bàn xa trung tâm.

Trong công tác tham mưu, đơn vị bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ tra cứu, tổng hợp văn bản quy phạm pháp luật, phục vụ xây dựng báo cáo chuyên môn, giúp nâng cao tính chính xác và rút ngắn thời gian xử lý công việc. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền pháp luật về bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng tiếp tục được đổi mới theo hướng gần dân, dễ tiếp cận. Đơn vị đã xây dựng 3 file âm thanh tuyên truyền bằng tiếng phổ thông, tiếng H’Mông và tiếng Thái, hàng năm xây dựng từ 03-05 file cảnh báo cháy rừng trong thời gian nắng nóng cao điểm để cảnh bảo cháy rừng, các file âm thanh được phát qua hệ thống loa cộng đồng tại các bản vùng sâu, vùng xa. Ông Kha Danh Tú, Trưởng bản Khe Ngậu, xã Tương Dương chia sẻ: “Trước đây nhiều người dân chưa nắm rõ quy định về bảo vệ rừng. Nay thông tin được phát thường xuyên bằng tiếng dân tộc nên bà con dễ hiểu hơn, ý thức giữ rừng cũng nâng lên rõ rệt”.

Còn bà Kha Thị May, người dân của một trong những bản vùng xa của xã Tương Dương cho biết: “Nhờ cán bộ kiểm lâm thường xuyên tuyên truyền qua loa bản và điện thoại nên người dân cập nhật thông tin nhanh hơn. Khi phát hiện dấu hiệu chặt phá rừng, bà con cũng chủ động báo cho kiểm lâm địa bàn”.

Tạo nền tảng cho quản lý lâm nghiệp hiện đại

Theo đánh giá của Chi bộ Hạt Kiểm lâm Tương Dương, tỷ lệ xử lý công việc qua môi trường số hiện đạt khoảng 90-95%. Chuyển đổi số không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng mà còn tạo chuyển biến trong tác phong làm việc, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ và hiệu quả công tác tham mưu ở cơ sở.

Cán bộ kiểm lâm hướng dẫn người dân ứng dụng công nghệ số trong quản lý, bảo vệ rừng tại địa bàn Tương Dương.

Những kết quả bước đầu cho thấy hướng đi phù hợp của đơn vị trong điều kiện đặc thù miền núi, địa bàn rộng, phân tán. Đây cũng là nền tảng để Hạt Kiểm lâm Tương Dương tiếp tục xây dựng mô hình quản lý lâm nghiệp hiện đại, góp phần giữ vững diện tích rừng tự nhiên và phát triển rừng bền vững trên địa bàn./.

Hữu Lịch